Χρήσιμα

Περισσότερες απαντήσεις σε συχνά ερωτήματα

Aπό το βιβλίο μας: Γνωριμία με το Στόμα

Το κεφάλαιο αυτό έχει σκοπό την εύκολη επίλυση αποριών ή αμφιβολιών του αναγνώστη πάνω σε στοιχειώδη οδοντοστοματικά θέματα και θα μπορούσε να θεωρηθεί συνοπτική συμπλήρωση των μέχρι τώρα θεμάτων που εξετάσαμε. Η μορφή των ερωτήσεων και απαντήσεων που παραθέτουμε, πιστεύουμε πως έλκει καλύτερα το ενδιαφέρον και ταυτόχρονα διευκρινίζει τυχόν απορίες, που δεν μπόρεσαν να λυθούν στα προηγούμενα κεφάλαια.

Ερώτηση 1η: Το ένα δόντι ‘‘κολλάει’’ τερηδόνα από το διπλανό του;

Aπάντηση: Η απάντηση είναι αρνητική. Τα μικρόβια που είναι υπεύθυνα για τη δημιουργία της ουλίτιδας, παρασιτούν φυσιολογικά στο στόμα κάθε ανθρώπου. Το αν θα δημιουργήσουν ή όχι ουλίτιδα, περιοδοντίτιδα, κ.λπ., εξαρτάται από τους υπόλοιπους αιτιολογικούς παράγοντες των παθολογικών αυτών καταστάσεων (βλ. σελ. 92).

Ερώτηση 2η: Η ουλίτιδα μεταδίδεται από στόμα σε στόμα; από τον ένα δηλαδή ασθενή στον άλλο;;

Aπάντηση: Παρ' όλο ότι πολλοί πιστεύουν πως η τερηδόνα είναι μεταδοτική, απ' αυτή τη θέση μπορούμε να διευκρινίσουμε ότι κάτι τέτοιο δεν είναι αλήθεια. Το ότι συναντάμε δύο π.χ. διπλανά δόντια που έχουν τερηδόνα και μάλιστα στις επιφάνειες όπου το ένα εφάπτεται με το άλλο, δεν σημαίνει ότι το ένα μετέδωσε την τερηδόνα στο διπλανό του. Βέβαια, η συνύπαρξη τερηδόνων σε γειτονικά δόντια δεν είναι συμπτωματική. Η εξήγηση είναι ότι οι ίδιες συνθήκες που ευνοούν τον τερηδονισμό του ενός δοντιού, ισχύουν ταυτόχρονα και για το διπλανό του. Δυστυχώς, οι οδοντικές μικροβιακές πλάκες όπως ακριβώς ‘‘φιλοξενούνται’’ και δρουν στο ένα δόντι, χωρίς διάκριση κάνουν το ίδιο και για το άλλο.

Ερώτηση 3η: Το τσιγάρο κάνει κακό στα δόντια και στα ούλα;

Aπάντηση: Το τσιγάρο, όπως οι περισσότεροι καπνιστές γνωρίζουν, αλλοιώνει το χρώμα των δοντιών, πράγμα που οφείλεται στην χρωστική της νικοτίνης. Έτσι, η επιφάνεια της αδαμαντίνης γίνεται πιο άγρια-αδρή και οι μικροβιακές πλάκες συγκεντρώνονται τώρα ευκολότερα στις επιφάνειες των δοντιών. Εξάλλου, μ' αφορμή το κάπνισμα, η ξηροστομία που προκαλείται, παρεμποδίζει τη φυσική απομάκρυνση των οδοντικών πλακών που επισωρεύονται. Η εναπόθεση όμως και παραμονή τους για αρκετό χρόνο, δημιουργεί τις άριστες συνθήκες για την έναρξη της τερηδόνας, της ουλίτιδας, κλπ. Άρα η απάντηση είναι ότι το τσιγάρο δεν καταστρέφει άμεσα τα δόντια ή τα ούλα, αλλά ευνοεί την καταστροφή τους, σε συνδυασμό με την παραμέληση της στοματικής υγιεινής.

Ερώτηση 4η: Οι τσίχλες κάνουν κακό στα δόντια;

Aπάντηση: Η συχνή χρησιμοποίηση μιας συνηθισμένης τσίχλας είναι βλαπτική, μια και περιέχει ζάχαρη, που θεωρείται ένας απ' τους σημαντικότερους λόγους για την έναρξη της τερηδόνας. Αντίθετα, οι τσίχλες χωρίς ζάχαρη δεν προκαλούν τερηδόνα, ενώ ταυτόχρονα η μάσηση τους βοηθά το φυσικό καθάρισμα του στόματος και δίνει ευεργετικά ερεθίσματα στα ούλα.

Ερώτηση 5η: Κάθε πότε πρέπει να επισκέπτομαι τον οδοντίατρο;

Aπάντηση: Είναι γνωστό πως πρέπει να επισκεπτόμαστε ανά τακτά χρονικά διαστήματα τον οδοντίατρο, για προληπτικούς ελέγχους της κατάστασης του στόματος μας. Το κάθε πότε, εξαρτάται από τις οδοντοστοματικές ιδιαιτερότητες του κάθε ατόμου, από την προδιάθεση για ανάπτυξη ουλίτιδας, τερηδόνας, κ.λπ. Σε γενικές γραμμές, ‘‘το ραντεβού με την Πρόληψη’’ αν πραγματοποιείται κάθε εξάμηνο (ανάλογα με τις συστάσεις βέβαια του οδοντίατρου), πιστεύουμε ότι εξυπηρετεί το σκοπό του.

Ερώτηση 6η: Πού οφείλεται η κακοσμία του στόματος;

Aπάντηση: Οι αιτίες της κακοσμίας του στόματος είναι πολλές. Αυτές αφορούν είτε παθολογικές καταστάσεις αυτού καθ' εαυτού του στόματος, είτε άλλων οργάνων. Οι πρώτες, συνήθως είναι:

  1. Τερηδονισμένα - σαπισμένα δόντια
  2. Αποστήματα, που οφείλονται είτε σε νεκρά δόντια, είτε σε παθολογικά ούλα
  3. Μυκητιάσεις του βλεννογόνου του στόματος
  4. Νοσήματα των ούλων και του περιοδοντίου, π.χ. περιοδοντίτιδα. Όταν τα αίτια της κακοσμίας δεν βρίσκονται στο στόμα, τα όργανα που πρέπει να ψάξουμε είναι: το στομάχι, οι πνεύμονες, ο φάρυγγας, τα νεφρά, το συκώτι, κλπ. (βλ. σελ. 160).

Ερώτηση 7η: Ποιά οδοντόκρεμα μου συστήνετε;

Aπάντηση: Όπως έχουμε απαντήσει και στο κεφάλαιο της Στοματικής Υγιεινής, οι οδοντόκρεμες που συνήθως χρησιμοποιούμε, κάνουν όλες την ίδια δουλειά και εξυπηρετούν την ίδια σκοπιμότητα: την προφύλαξη της αποτριβής των δοντιών από τη σκληρή επιφάνεια της οδοντόβουρτσας. Παρ' όλα αυτά, η χρησιμοποίηση φθοριούχου οδοντόπαστας προσφέρει σημαντική βοήθεια στην πρόληψη της τερηδόνας, ενώ στις ήδη θεραπευμένες μορφές ουλίτιδας ή περιοδοντίτιδας η χρησιμοποίηση κάποιας ‘‘ειδικότερης’’ οδοντόπαστας βοηθά το θεραπευτικό αποτέλεσμα, με τον απαράβατο βέβαια όρο, της άριστης στοματικής υγιεινής. Τέλος, η αλλαγή, από καιρού σε καιρό, της εμπορικής ονομασίας της, ανανεώνει την επιθυμία και προθυμία για σωστό βούρτσισμα.

Ερώτηση 8η: Κάθε πότε πρέπει να πλένω τα δόντια;

Aπάντηση: Η απομάκρυνση των υπολειμμάτων των τροφών είναι αναγκαία μετά από κάθε γεύμα. Το πλύσιμο επομένως του στόματος, πρέπει να γίνεται ‘‘τουλάχιστον’’ τρεις φορές την ημέρα. Βέβαια, αυτό είναι δύσκολο και πολλές φορές ανέφικτο, ιδίως για εργαζόμενα άτομα. Η παραδοχή όμως αυτή δεν σημαίνει ότι είναι δικαιολογημένη η άποψη να πλένει κανείς το στόμα όταν ‘‘το θυμάται ή όταν ευκαιρεί’’. Το σχολαστικό πλύσιμο, έστω και μια φορά την ημέρα, είναι επιβεβλημένο. Η επιλογή του πότε θα γίνεται αυτό είναι αναμφίβολα μετά το βραδινό φαγητό, έτσι ώστε το στόμα να παραμένει καθαρό κατά τη διάρκεια της νύχτας. Για λόγους εξάλλου ‘‘στοματικής ευεξίας’’ και ‘‘απαλλαγής’’ από την κακοσμία, το πρωινό πλύσιμο των δοντιών είναι το ‘‘άριστο φάρμακο’’. Βέβαια, αυτό είναι κάτι το πρόσθετο και ουδέποτε ικανό ν' αντικαταστήσει τη βραδινή στοματική υγιεινή.

Ερώτηση 9η: Η αντοχή των δοντιών επηρεάζεται από την κληρονομικότητα;

Aπάντηση: Πολλοί, θέλοντας να αποφύγουν το βούρτσισμα των δοντιών, αλλά ταυτόχρονα να ησυχάσουν και τη... συνείδησή τους ότι δεν κάνουν ζημιά στον εαυτό τους, προβάλλουν το εξής επιχείρημα: Ότι τα δόντια τα κληρονόμησαν από τον ένα γονιό κι επομένως είναι καταδικασμένα να... σαπίσουν, άσχετα αν τα πλένουν ή όχι. Τα πράγματα, βέβαια, δεν είναι έτσι. Χωρίς ν' αρνούμαστε το ρόλο της κληρονομικότητας υπό τη μορφή της ‘‘προδιάθεσης’’, πρέπει να τονίσουμε πως ‘‘ότι περιφρονούμε, μας εγκαταλείπει...’’. Δεν είναι δυνατόν χωρίς οδοντόβουρτσα να διατηρήσει κανείς εφ' όρου ζωής γερά δόντια και τα ούλα. Πρέπει να γίνει αντιληπτό, πως μόνο με τη σωστή απομάκρυνση των οδοντικών πλακών μπορούμε να σώσουμε και να διατηρήσουμε υγιείς τους οδοντικούς και περιοδοντικούς ιστούς.

Ερώτηση 10η: Γιατί ‘‘παγώνουν’’ τα δόντια μου όταν πίνω κρύο νερό;

Aπάντηση: Ο πόνος είναι μια αντίδραση που μας προειδοποιεί ότι κάτι δεν ‘‘πηγαίνει καλά’’. Ακόμη, μπορεί να θεωρηθεί σαν αυτόματος και φυσιολογικός μηχανισμός άμυνας του οργανισμού, όταν κάποιο ερέθισμα έχει τέτοια ένταση, που δημιουργεί κίνδυνο για βλάβη συγκεκριμένου οργάνου. Έτσι, η αίσθηση ‘‘παγώματος’’ των δοντιών ή μ' άλλα λόγια ενός χαρακτηριστικού ενοχλήματος – πόνου, μπορεί να συμβαίνει είτε γιατί υπάρχει κάποια παθολογική κατάσταση στα δόντια, είτε ακόμη, να είναι φυσιολογική αντίδραση των υγιών δοντιών στο πολύ ψυχρό π.χ. νερό. Φυσικά, στην προκειμένη περίπτωση μας ενδιαφέρει ο πόνος σαν παθολογική κατάσταση. Όταν δηλαδή, σε θερμοκρασίες ροφημάτων τέτοιες που άλλα άτομα τις δέχονται ανενόχλητα, ο ασθενής αντιδρά με ‘‘ενόχληση ή πόνο’’. Οι παθολογικές αυτές καταστάσεις συνήθως είναι:

  • Διαβρώσεις των δοντιών
  • Μικροανωμαλίες της αδαμαντίνης που δεν γίνονται άμεσα αντιληπτές, κι έχουν σαν απο-τέλεσμα την υπερευαισθησία της οδοντίνης και
  • Υφίζηση των ούλων ενός ή περισσότερων δοντιών και έκθεση της οστεϊνης της ρίζας τους, στα υγρά του στόματος.

Ερώτηση 11η: Πλένοντας τα ούλα με αλάτι, διαπίστωσα ότι έπαψαν να αιμορραγούν.

Aπάντηση: Η χρησιμοποίηση διαλύματος αλατιού στο στόμα έχει σαν αποτέλεσμα την παύση της αιμορραγίας και την ελάττωση πιθανών διογκώσεων των ούλων. Αυτό όμως δεν σημαίνει πως θεραπεύθηκε η ουλίτιδα. Είτε το θέλουμε είτε όχι, η πρωταρχική αιτία εξακολουθεί να υπάρχει, έστω κι αν ελαττώθηκαν τα φανερά συμπτώματά της. Μόνο αν αφαιρεθούν και εξακολουθήσουν να απομακρύνονται οι παράγοντες που δημιούργησαν την φλεγμονή των ούλων και των περιοδοντικών ιστών, θα έχουμε πραγματική θεραπεία της νόσου.

Ερώτηση 12η: Σε έντονο οδοντόπονο χρησιμοποιώ ούζο ή ασπιρίνη.

Aπάντηση: : Η χρησιμοποίηση αλκοόλ ή ασπιρίνης τοπικά στο βλεννογόνο του στόματος, κάνει σίγουρη ζημιά ενώ ταυτόχρονα δεν προσφέρει πραγματική ανακούφιση. Απτό παράδειγμα είναι τα συχνά εγκαύματα του βλεννογόνου από κάποιο ‘‘γιατροσόφι.’’ Η σωστή αντιμετώπιση αποβλέπει αφ' ενός στην έγκαιρη φροντίδα του στόματος και αφ' ετέρου στην άμεση προσφυγή στον οδοντίατρο που θα δώσει τη λύση στο συγκεκριμένο πρόβλημα.

Ερώτηση 13η: Τα περισσότερα δόντια μου είναι καλυμμένα με σφραγίσματα (ή στεφάνες - γέφυρες). Χρειάζεται λοιπόν να τα πλένω

Aπάντηση: Αν υποθέσουμε, έστω και θεωρητικά, ότι όλα τα δόντια του στόματος είναι σφραγισμένα, πρώτα-πρώτα αυτό σημαίνει ότι υπάρχει μεγάλη προδιάθεση για τερηδόνα. Αφήνοντας λοιπόν, το στόμα ‘‘στην τύχη του,’’ είναι βέβαιο ότι στα σημεία όπου τα σφραγίσματα ενώνονται με τα δόντια, θα έχουμε και πάλι τερηδονισμό. Στην περίπτωση εξάλλου που τα δόντια είναι καλυμμένα με στεφάνες, ναι μεν προφυλάσσονται από την τερηδόνα, αλλά υπάρχουν σημαντικοί κίνδυνοι δημιουργίας ουλίτιδας απ' τις μικροβιακές πλάκες που θα συγκεντρώνονται στα όρια στεφάνης - ούλων. Βλέπουμε, λοιπόν, ότι η στοματική υγιεινή τόσο για τη μια, όσο και για την άλλη περίπτωση είναι η μόνη εγγύηση για τη μακροχρόνια διατήρηση υγιών δοντιών και ιστών του περιοδοντίου.

Ερώτηση 14η: Πόσο θα ‘‘κρατήσει’’ το σφράγισμα ή η γέφυρα, κ.λπ.;

Aπάντηση: Η μακροβιότητα οποιασδήποτε ‘‘στοματικής επανόρθωσης’’ εξαρτάται από δύο βασικούς παράγοντες:

  1. Aπό το πόσο επιμελημένα κατασκευάστηκε και
  2. Aπό το ενδιαφέρον και την φροντίδα για τη διατήρησή της, που σχετίζεται άμεσα με το σωστό και τακτικό βούρτσισμα του στόματος, τους τακτικούς ελέγχους στον οδοντίατρο και την πιστή τήρηση των οδηγιών και συμβουλών του.

Ερώτηση 15η: Υπάρχουν απλές και συγκεκριμένες συμβουλές για να μην έχω στο μέλλον σημαντικά προβλήματα στο στόμα;

Aπάντηση: Τα στοιχειώδη μέτρα που μπορεί να ακολουθήσει κανείς προκειμένου να μειώσει τις πιθανότητες καταστροφής των ιστών του στόματος, είναι:

  • μείωση της κατανάλωσης γλυκών και ιδιαίτερα αυτών που είναι πολύ κολλώδη.
  • αμέσως μετά τη λήψη τροφής ή γλυκού, πλύσιμο του στόματος. Αν το βούρτσισμα εκείνη τη στιγμή είναι ανέφικτο, καλό ξέπλυμα του στόματος, έστω και με σκέτο νερό.
  • μετά από κάθε γεύμα καλό είναι να τρώει κανείς κάτι ινώδες π.χ. καρότο, μήλο, κ.λπ.
  • αποφυγή συχνής λήψης πολύ ξινών ποτών (πυκνή λεμονάδα ή σκέτο λεμόνι), όπως επίσης και ανθρακούχων και καλό ξέπλυμα του στόματος, έστω και με σκέτο νερό, στην περίπτωση κατανάλωσης τους.
  • έλεγχος στον τρόπο μάσησης. Να είναι ήπιος και να γίνεται και απ' τις δυο μεριές του στόματος (δεξιά και αριστερά).
  • φυσιολογική λειτουργία του στόματος κι όχι βιασμένος εξαναγκασμός του να επιτελέσει λειτουργίες, για τις οποίες δεν είναι κατασκευασμένο.
  • επιμελημένη στοματική υγιεινή, όσο μπορούμε συχνότερα, απαραίτητα δε μετά το βραδινό φαγητό. Εδώ, εννοούμε όχι μόνο το σωστό βούρτσισμα, αλλά και τη χρήση του οδοντικού νήματος, του super floss, των φθοριούχων και αντισηπτικών διαλυμάτων, κλπ.
  • τακτικούς ελέγχους στον οδοντίατρο (ανά 6μηνο)